Vanaf september 2009 besteedde het M HKA in zes presentaties op de 5de en 6de verdieping aandacht aan het werk van verschillende kunstenaars uit Centraal-Azië en de Kaukasus - een vergeten regio doordat onze blik sinds het uiteenvallen van de USSR vooral gericht is op Rusland. Voor dit project, ‘Een groter Europa' (Europe at Large), werkte het museum samen met de Italiaans-Russische curator en theoreticus Viktor Misiano, die beschouwd wordt als een sleutelfiguur in de Russische kunstwereld en die zich sinds het uiteenvallen van de USSR specifiek geëngageerd heeft voor kunst uit deze regio. Een groot deel van het werk dat in deze presentaties te zien was, kocht het museum ondertussen aan voor zijn collectie.
Dat ensemble van werken wordt nu opgenomen in een publicatie, aangevuld met collectiestukken van Russische kunstenaars waaronder Ilya Kabakov, Anatoly Osmolovsky en Sergey Bratkov die eerder al aangekocht werden. Dit afsluitende luik van ‘Europe at Large' maakt het M HKA op uitnodiging van Contemporary Art Heritage Flanders (CAHF), de organisatie van hedendaagse kunstmusea in Vlaanderen - net zoals de drie andere musea die hier onderdeel van uitmaken (Middelheimmuseum, S.M.A.K. en MuZEE) zullen verzorgen.
Tegelijk reist een selectie van de werken naar het Centre of Contemporary Art (CoCA) in Torun, waar zij gepresenteerd zullen worden onder de titel ‘The Melancholy of Resistance'. Deze tentoonstelling is samengesteld door twee jonge, Poolse curators Daniel Muzyczuk en Agnieszka Pindera en de derde in een reeks waarin eerder al de collecties Thyssen-Bornemisza Art Contemporary en Daros Latinamerica Collection aan bod kwamen. ‘The Melancholy of Resistance' is opgebouwd rond de idee van de ‘komunalka', een gemeenschapswoning waarin ten tijde van de USSR meerdere gezinnen samenwoonden. Ondanks hun verschillen, moesten zij in harmonie samenleven - ‘komunalka' staat dan ook symbool voor alle staten die destijds samen de USSR vormden.
Op 15 december wordt in Cinema Zuid Werckmeister Harmóniák getoond, de verfilming door Béla Tarr van het boek ‘The Melancholy of Resistance'. In de film krijgt een Hongaars dorp waar het economisch slecht gaat bezoek van een circus. ‘De Prins' van het circus ruit met zijn haatdragende speeches de bevolking op tot geweld. Op deze filmavond wordt tevens de publicatie ‘Europe at Large - Art from the former USSR', boven de doopvont gehouden. Het boek, dat dieper ingaat op de werken van de collectie die behoren tot de voormalige USSR, bevat essays van Bart De Baere en Viktor Misiano, kunstenaarsteksten, en het standpunt van Daniel Muzyczuk en Agnieszka Pindera, in een essay over het opzet van het tentoonstellingsproject in Torun.
'The Melancholy of Resistance' is van 6 november tot 3 januari te zien in het CoCA in Torun, Polen. www.csw.torun.pl
Werckmeister Harmóniák, regie: Bela Tarr, HU/DE/FR 2000, 145' op 15 december om 20u in Cinema Zuid, Lakenstraat 14, Antwerpen. www.cinemazuid.be